Chùa Đĩnh Lan – Nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hoá, tâm linh
Trong không gian văn hóa giàu truyền thống của vùng đất Xuân Hồng, hôm nay chúng ta cùng về với chùa Đĩnh Lan – một di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh tiêu biểu, nơi lưu giữ những giá trị bền vững của quê hương qua bao thế hệ.
Chùa Đĩnh Lan, còn được biết đến là chùa Keo ngoài, thuộc quần thể chùa Keo Hành Thiện – một trong những di tích có giá trị đặc biệt của quê hương Xuân Hồng. Trải qua những biến động của lịch sử và sự thay đổi về địa giới hành chính, chùa hiện thuộc xã Xuân Hồng, tỉnh Ninh Bình; song vẫn giữ trọn vẹn hồn cốt văn hóa của vùng đất cổ Hành Thiện xưa – nơi nổi danh là “địa linh nhân kiệt”.
Theo các tư liệu lịch sử, nguồn gốc của chùa gắn liền với Thiền sư Dương Không Lộ – vị cao tăng thời Lý, người có công lớn trong việc truyền bá Phật pháp và được nhân dân suy tôn là Đức Thánh tổ. Ngôi chùa tiền thân được khởi dựng từ thế kỷ XI, sau đó trải qua nhiều lần tu sửa, tôn tạo. Đến năm 1778, chùa Đĩnh Lan được xây dựng, trở thành một bộ phận quan trọng trong tổng thể kiến trúc chùa Keo Hành Thiện.
Không chỉ là nơi thờ Phật, chùa Đĩnh Lan còn là không gian kết tinh của tín ngưỡng dân gian, đạo lý uống nước nhớ nguồn và đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân địa phương.
Về mặt địa lý – phong thủy, chùa tọa lạc trên vùng đất có thế đẹp, hài hòa với hệ thống sông nước đặc trưng của đồng bằng sông Hồng. Phía trước là hồ nước, xung quanh là các dòng chảy tự nhiên, tạo nên thế đất tụ linh, tụ khí – một không gian vừa linh thiêng, vừa thanh tịnh. Chính vị trí ấy đã góp phần làm nên sự trường tồn của di tích qua hàng trăm năm lịch sử.
Điểm nổi bật của chùa Đĩnh Lan không chỉ nằm ở giá trị lịch sử mà còn ở kiến trúc nghệ thuật đặc sắc. Trong tổng thể chùa Keo Hành Thiện, chùa Đĩnh Lan mang phong cách kiến trúc cổ truyền với các hạng mục tiêu biểu như chùa chính, gác chuông, hệ thống tượng pháp, hoành phi, câu đối… Tất cả tạo nên một không gian đậm chất văn hóa Phật giáo kết hợp với nghệ thuật dân gian truyền thống.
Đặc biệt, quần thể chùa Keo Hành Thiện đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt; lễ hội chùa Keo Hành Thiện cũng được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là niềm tự hào lớn lao của Đảng bộ và nhân dân địa phương.
Hàng năm, lễ hội chùa Đĩnh Lan được tổ chức vào dịp đầu xuân (15/02 âm lịch), thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương về tham dự. Lễ hội không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn là dịp để tưởng nhớ công đức của tiền nhân, giáo dục truyền thống và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Trong những năm gần đây, lễ hội được tổ chức theo hướng văn minh, an toàn, tiết kiệm, loại bỏ các yếu tố mê tín dị đoan, góp phần xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư.
Trong bối cảnh hiện nay, cùng với công tác bảo tồn, địa phương đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi số di tích, số hóa tư liệu, tạo điều kiện để quảng bá hình ảnh chùa Đĩnh Lan rộng rãi hơn. Đây là hướng đi đúng đắn, góp phần đưa di sản văn hóa truyền thống hòa nhập với đời sống hiện đại.
Chùa Đĩnh Lan không chỉ là một công trình kiến trúc cổ, mà còn là biểu tượng của đời sống tinh thần, là nơi gìn giữ ký ức lịch sử và bản sắc văn hóa của quê hương Xuân Hồng. Qua bao biến thiên của thời gian, ngôi chùa vẫn lặng lẽ tồn tại, như một chứng nhân, như một điểm tựa tâm linh, nhắc nhở mỗi người hướng về cội nguồn và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Trong hành trình xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, việc gìn giữ và phát huy giá trị chùa Đĩnh Lan chính là góp phần giữ gìn “hồn cốt” của quê hương, để di sản không chỉ sống trong quá khứ mà còn tiếp tục tỏa sáng trong hiện tại và tương lai.
P/S: Xuân Cường – TTPVHCC