Sáng ngày 18/10/2026, Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Xuân Hồng long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và đón nhận Bằng công nhận Bảo vật quốc gia đối với cụm 03 Bia đá Chùa Keo Hành Thiện.

Đồng Chí Lê Quốc Chỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh Ninh Bình

Dự và chỉ đạo buổi lễ có đồng chí Lê Quốc Chỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh; đồng chí Mai Thanh Long, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh; đồng chí Hà Lan Anh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh; Cùng dự có lãnh đạo các Sở, ban, ngành, đoàn thể của tỉnh; đại biểu Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Xin; Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Thiếu tướng Nguyễn Đăng Kính; Anh hùng Lao động – Thầy thuốc Nhân dân, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Lương; các đồng chí nguyên lãnh đạo tỉnh, huyện và các phòng, ban, cơ quan, đơn vị của huyện Xuân Trường qua các thời kỳ; các đồng chí Thường trực Đảng ủy, Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND, Ủy viên BTV Đảng ủy các xã Xuân Trường, xã Xuân Hưng, xã Xuân Giang; đại diện Hội đồng hương Làng Hành Thiện tại Hà Nội và các tỉnh, thành phố; Ban trị sự Giáo hội Phật giáo liên xã Xuân Trường; các đồng chí nguyên là lãnh đạo xã Xuân Hồng qua các thời kỳ.

Đồng chí Lê Thị Tố Nga, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cùng các đồng chí lãnh đạo địa phương

Về phía đại biểu địa phương xã Xuân Hồng có Đồng chí Lê Thị Tố Nga, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã; đồng chí Phạm Quang Tùng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã; đồng chí Trần Tùng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã. Cùng tham dự có các đồng chí Thường trực Đảng ủy, HĐND, Lãnh đạo UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã; các đồng chí Ủy viên BTV Đảng ủy, Ủy viên BCH Đảng bộ xã; đại diện các cơ quan tham mưu giúp việc Đảng ủy, HĐND, các cơ quan, đơn vị trực thuộc UBND xã, Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã; các đồng chí thành viên Ban Tổ chức Lễ công bố, Ban Quản lý di tích QGĐB Chùa Keo Hành Thiện và Ban Tổ chức Lễ hội; Ban Giám hiệu các trường Mầm non, Tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn, Bệnh viện Đa khoa Xuân Trường; các đồng chí Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng ban Công tác Mặt trận 16 thôn trên địa bàn xã; đại diện các chức sắc tôn giáo, doanh nghiệp, Đoàn rước làng Hành Thiện cùng đông đảo Nhân dân xã Xuân Hồng và làng Hành Thiện.

Chùa Keo Hành Thiện (Thần Quang tự) là ngôi cổ tự linh thiêng, danh tiếng bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, nơi hội tụ và kết tinh nhiều giá trị kiến trúc, nghệ thuật, tín ngưỡng có lịch sử lâu đời. Cụm 03 bia đá lưu giữ tại di tích không chỉ đơn thuần là những di vật cổ mà chính là một bộ sử đá sống động, đáp ứng đầy đủ và vượt trội các tiêu chí khắt khe của một Bảo vật quốc gia.

Ba tấm bia hiện được lưu giữ tại khu vực tam quan chùa, gồm: Tu tạo Thần Quang tự bi ký, niên hiệu Hoằng Định 13 (năm 1613); Thần Quang tự Đại pháp sư bi – Nam mô A Di Đà Phật, niên hiệu Cảnh Trị 9 (năm 1671); và Hưng chú Thánh tượng Đại pháp sư bi ký – Nam mô A Di Đà Phật, niên hiệu Chính Hòa 25 (năm 1704).

Đồng chí Nguyễn Văn Kế – Phó Chủ tịch UBND xã

Được tạo dựng từ đầu thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XVIII, ba tấm bia gắn kết chặt chẽ, tạo thành hệ thống tư liệu lịch sử quý giá, phản ánh quá trình xây dựng, trùng tu chùa Thần Quang sau biến cố thiên tai lịch sử vào đầu thế kỷ XVII; sự phát triển của Phật giáo, tín ngưỡng dân gian và đời sống cộng đồng cư dân vùng đất Thiên Trường xưa thời Lê Trung Hưng.

Về giá trị lịch sử, các văn bia cung cấp nguồn tư liệu phong phú về lịch sử làng xã, tổ chức cộng đồng thời Lê Trung Hưng, từ truyền thống học hành khoa cử, nghề nghiệp, nếp sống đạo đức, sự phát triển của dòng thiền và quá trình kiến thiết, tu tạo di tích. Nội dung các bia ghi nhận công sức, tiền của của Nhân dân và những người có công đóng góp xây dựng chùa; đồng thời tôn vinh Đức Thánh Tổ, Đại pháp sư Dương Không Lộ, phản ánh truyền thống tri ân tiền nhân và sự gắn bó giữa Phật giáo với đời sống tinh thần của cộng đồng dân cư địa phương.

Không chỉ có giá trị về lịch sử và tư liệu, cụm ba bia đá còn mang giá trị nghệ thuật điêu khắc đặc sắc. Các bia được tạo tác từ đá nguyên khối, có hình khối vững chãi, bố cục cân xứng, hài hòa, trên bề mặt bia, hệ thống hoa văn, họa tiết được bố trí phong phú, kết hợp giữa hình tượng linh vật như rồng, phượng, nghê, hươu, hổ, chó ngao, hoa lá, mây lửa…, tạo nên sự sinh động trong tổng thể trang trí, đồng thời mang ý nghĩa biểu trưng về sự cao quý, quyền uy và những quan niệm văn hóa, tín ngưỡng của người xưa. Đặc biệt, hình tượng tiên nữ cưỡi rồng trên bia năm 1671 là điểm nhấn nghệ thuật tiêu biểu, thể hiện trình độ kỹ thuật chế tác đá và tư duy thẩm mỹ của cha ông trong các thế kỷ XVII – XVIII. Cụm bia còn phản ánh sự hòa quyện giữa triết lý Phật giáo với tín ngưỡng dân gian, góp phần làm sâu sắc thêm truyền thống uống nước nhớ nguồn và bản sắc văn hóa của cộng đồng làng Hành Thiện.

Trải qua nhiều thế kỷ với những biến động của lịch sử và thời gian, ba bia đá vẫn được gìn giữ, bảo tồn những giá trị gốc quý báu. Trong quá trình xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia, Ủy ban nhân dân xã và Ban Quản lý di tích đã phối hợp rà soát hiện trạng, cung cấp tư liệu, phục vụ công tác đo đạc, ghi hình và bảo đảm an toàn cho hiện vật. Sở Văn hóa và Thể thao, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình cùng các cơ quan chuyên môn, nhà khoa học, nhà nghiên cứu đã tham gia hướng dẫn nghiệp vụ, đọc dịch văn bia, giám định niên đại, phân tích các giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Những nỗ lực đó thể hiện sự chung sức, đồng lòng của các cấp, các ngành và Nhân dân trong hành trình gìn giữ di sản của quê hương.

Đồng chí Lê Nguyên Ngọc, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao

Trong không khí trang trọng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đồng chí Lê Nguyên Ngọc, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh đã công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc công nhận bảo vật quốc gia đối với ba bia đá Chùa Keo Hành Thiện. Các đồng chí lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã trân trọng trao Bằng công nhận Bảo vật quốc gia cho đại diện Đảng bộ, chính quyền xã Xuân Hồng và Ban Quản lý Di tích quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện.

Đồng chí Lê Quốc Chỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Ninh Bình phát biểu chỉ đạo

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, đồng chí Lê Quốc Chỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, việc ba bia đá Chùa Keo Hành Thiện được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Xuân Hồng, quê hương Hành Thiện giàu truyền thống văn hiến; đồng thời là niềm vui chung của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Ninh Bình. Đây là sự ghi nhận, tôn vinh xứng đáng đối với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt của di sản, góp phần khẳng định chiều sâu văn hiến và bản sắc văn hóa của quê hương Hành Thiện nói riêng, tỉnh Ninh Bình nói chung.

Đồng chí khẳng định, di sản văn hóa không chỉ là tài sản quý báu của quá khứ mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần tạo dựng bản sắc, sức mạnh và động lực phát triển của mỗi địa phương và đất nước. Trên cơ sở các chủ trương, định hướng phát triển văn hóa của Trung ương và của tỉnh, đồng chí đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị và Nhân dân nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong bảo tồn di sản; thực hiện nghiêm công tác quản lý, bảo vệ an toàn và giữ gìn nguyên vẹn giá trị bảo vật quốc gia; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số; gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản theo hướng bền vững; đồng thời phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa quý báu cho thế hệ mai sau.

Đồng chí Trần Tùng – Chủ tịch UBND xã phát biểu cảm ơn

Phát biểu đáp từ và cảm ơn tại buổi lễ, đồng chí Trần Tùng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Xuân Hồng bày tỏ niềm vui mừng, phấn khởi trước sự quan tâm của các đồng chí lãnh đạo Trung ương, lãnh đạo tỉnh, các sở, ban, ngành, cơ quan chuyên môn, các nhà khoa học và các vị đại biểu khách quý đối với sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng của địa phương.

Thay mặt Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Xuân Hồng, đồng chí Trần Tùng trân trọng cảm ơn Chính phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Di sản văn hóa; Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cùng các sở, ban, ngành đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn và tạo điều kiện để địa phương thực hiện tốt công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Đồng chí cũng ghi nhận, cảm ơn sự đóng góp tâm huyết, trí tuệ của các cơ quan chuyên môn, các nhà khoa học, chuyên gia; sự bền bỉ gìn giữ di sản của Ban Quản lý di tích, các thế hệ cán bộ, các vị chức sắc, tổ chức, cá nhân và Nhân dân làng Hành Thiện.

Đặc biệt, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của đồng chí Lê Quốc Chỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh; đồng chí Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã khẳng định địa phương sẽ cụ thể hóa các định hướng của lãnh đạo tỉnh thành chương trình, kế hoạch hành động phù hợp với điều kiện thực tế; tập trung bảo tồn và phát huy cao nhất giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của ba bia đá gắn với gìn giữ không gian kiến trúc, cảnh quan Di tích quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện. Đồng thời, xã mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp, các ngành, các nhà khoa học, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư để di tích và bảo vật quốc gia được bảo tồn bền vững, phát huy giá trị, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Xuân Hồng và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Ngay sau buổi lễ, các đồng chí lãnh đạo, đại biểu, khách quý cùng Nhân dân tham gia đoàn rước Bằng công nhận bảo vật quốc gia về Di tích quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện và tổ chức dâng hương theo nghi thức truyền thống.