Nâng cao hiệu quả thực hiện thủ tục hành chính trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, nội vụ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã
Trong tiến trình cải cách hành chính, xây dựng chính quyền phục vụ và thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận, hướng dẫn, giải quyết và trả kết quả thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân. Đây không chỉ là nơi tiếp xúc trực tiếp giữa chính quyền với Nhân dân, mà còn là thước đo rõ nét về chất lượng phục vụ, tinh thần trách nhiệm và mức độ hiện đại của nền hành chính ở cơ sở. Từ ngày 1/7/2025, Nghị định 118/2025/NĐ-CP có hiệu lực, tiếp tục hoàn thiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia, qua đó xác định rõ hơn trách nhiệm hướng dẫn, tiếp nhận, kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ, số hóa hồ sơ và trả kết quả cho người dân.
Trong thực tế ở địa phương, các thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, nội vụ tuy không phải lúc nào cũng phát sinh với số lượng lớn hồ sơ như lĩnh vực hộ tịch, chứng thực, đất đai, Bảo trợ xã hội …., nhưng lại liên quan trực tiếp đến nhiều quyền lợi của người dân. Đó có thể là thủ tục cấp giấy chứng sinh, xác nhận hồ sơ liên quan đến khám chữa bệnh; cấp bản sao văn bằng, chứng chỉ từ sổ gốc; xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”; thủ tục về thi đua, khen thưởng; hay đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung. Mỗi thủ tục đều có ý nghĩa riêng, gắn với đời sống xã hội, với nền nếp gia đình, với môi trường giáo dục, đời sống tinh thần và công tác quản lý nhà nước ở cơ sở. Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện công khai nhiều thủ tục thuộc các nhóm lĩnh vực này, đồng thời cho phép nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến đối với nhiều trường hợp.
Tuy nhiên, nhìn từ thực tiễn tiếp nhận hồ sơ tại Trung tâm phục vụ Hành chính công, có thể thấy vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc. Một bộ phận người dân chưa nắm rõ quy định pháp luật, chưa xác định đúng mình cần làm thủ tục thuộc lĩnh vực nào; có người đến làm việc nhưng không mang theo căn cước công dân, giấy tờ gốc để đối chiếu; có trường hợp hồ sơ thiếu chữ ký, thiếu văn bản đề nghị, thiếu giấy ủy quyền hoặc không thống nhất thông tin giữa các loại giấy tờ. Không ít người dân vẫn quen với lối nghĩ “đến đâu hỏi đó”, “thiếu gì bổ sung sau”, trong khi nền hành chính hiện đại ngày càng đòi hỏi hồ sơ phải rõ ràng, đúng thành phần, đúng chủ thể và đúng trình tự ngay từ đầu. Đây là thực trạng cần được nhìn nhận khách quan để có giải pháp tuyên truyền phù hợp, sát dân, dễ hiểu và dễ thực hiện.
Người dân cần chuẩn bị gì khi đến làm thủ tục?
Để việc giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, nội vụ cũng như tất cả các lĩnh vực khác tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã được thuận lợi, người dân cần lưu ý mấy yêu cầu rất cơ bản nhưng đặc biệt quan trọng.
Trước hết, phải xác định đúng loại thủ tục mình cần thực hiện và cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Không phải thủ tục nào thuộc ngành y tế, giáo dục, văn hóa, nội vụ cũng đều do cấp xã giải quyết trọn vẹn; có thủ tục cấp xã tiếp nhận, có thủ tục cấp xã xác nhận, có thủ tục liên thông hoặc thuộc thẩm quyền cấp trên. Cổng Dịch vụ công quốc gia là nơi công khai danh mục, thành phần hồ sơ, thời hạn và cách thức thực hiện để người dân tra cứu trước.
Thứ hai, phải mang theo đầy đủ giấy tờ tùy thân hợp lệ, nhất là căn cước công dân hoặc giấy tờ khác theo yêu cầu của từng thủ tục. Nhiều thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đều yêu cầu xuất trình giấy tờ nhân thân để đối chiếu, hoặc phải nộp văn bản đề nghị, tờ khai, giấy tờ chứng minh liên quan. Với thủ tục cấp bản sao văn bằng, người yêu cầu phải có giấy tờ tùy thân; với thủ tục trong lĩnh vực văn hóa hoặc nội vụ, hồ sơ thường cần văn bản đề nghị của thôn/xóm, khu dân cư, tổ chức hoặc cơ quan có liên quan.
Thứ ba, nếu thực hiện thay người khác thì phải chú ý việc ủy quyền hoặc giấy tờ chứng minh tư cách đại diện. Trong nhiều trường hợp, người dân thường nghĩ chỉ cần người thân đi nộp hộ là được, nhưng pháp luật về thủ tục hành chính và chứng thực đòi hỏi rõ chủ thể, giấy tờ gốc và căn cứ ủy quyền hợp lệ. Bộ Tư pháp cũng đã lưu ý người yêu cầu chứng thực phải xuất trình bản chính giấy tờ, văn bản làm cơ sở để chứng thực bản sao.
Thứ tư, cần chủ động kiểm tra kỹ thông tin trên hồ sơ trước khi nộp. Sai họ tên, sai ngày tháng năm sinh, sai địa chỉ, thiếu chữ ký, thiếu phụ lục kèm theo, thiếu xác nhận của cơ quan hoặc cộng đồng dân cư là những lỗi rất thường gặp. Chỉ một chi tiết nhỏ không thống nhất cũng có thể làm hồ sơ phải sửa đổi, bổ sung, kéo dài thời gian giải quyết.
Chung tay xây dựng nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp, gần dân
Cải cách hành chính không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn cần sự hợp tác chủ động của mỗi người dân. Trung tâm Phục vụ hành chính công xã có thể hướng dẫn tận tình, kiểm tra hồ sơ kỹ lưỡng, hỗ trợ nộp trực tuyến, nhưng không thể thay người dân chuẩn bị toàn bộ giấy tờ hay hợp thức hóa những hồ sơ chưa đúng căn cứ pháp luật. Vì vậy, mỗi tổ chức, cá nhân khi đến làm thủ tục trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, nội vụ cần nâng cao ý thức chấp hành, tìm hiểu trước quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và phối hợp tốt với cán bộ tiếp nhận.
Khi người dân hiểu đúng quy định, chuẩn bị đúng thành phần hồ sơ, thực hiện đúng trình tự, thì thủ tục sẽ được giải quyết nhanh hơn, chính xác hơn, minh bạch hơn. Đó cũng chính là mục tiêu lớn của cải cách hành chính: xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm trung tâm, đồng thời góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.
Bài viết: Xuân Cường – TTPVHCC